داستان لقمان و مواعظ اخلاقى آن جناب

نویسنده : علامه طباطبایی (رض)
منبع : تفسیر المیزان

و لقد آتينا لقمان الحكمة ان اشكر لله و من يشكر فانما يشكر لنفسه و من كفر فان الله غني حميد (12)و اذ قال لقمان

بسم الله الرحمن الرحيم لابنه و هو يعظه يا بني لا تشرك بالله ان الشرك لظلم عظيم (13)و وصينا الانسان بوالديه حملته امه وهنا على وهن و فصاله في عامين ان اشكر لي و لوالديك الي المصير (14)و ان جاهداك على ان تشرك بي ما ليس لك به علم فلا تطعهما و صاحبهما في الدنيا معروفا و اتبع سبيل من اناب الي ثم الي مرجعكم فانبئكم بما كنتم تعملون (15)يا بني انها ان تك مثقال حبة من خردل فتكن في صخرة او في السماوات او في الارض يات بها الله ان الله لطيف خبير (16)يا بني اقم الصلاة و امر بالمعروف و انه عن المنكر و اصبر على ما اصابك ان ذلك من عزم الامور (17)و لا تصعر خدك للناس و لا تمش في الارض مرحا ان الله لا يحب كل مختال فخور (18)و اقصد في مشيك و اغضض من صوتك ان انكر الاصوات لصوت الحمير (19)

فقهاء و کتب فقهی شیعه

منبع :ترجمه از قسم اول مقدمه موسوعة طبقات الفقهاء»، ؛
نویسنده :حسن احمدی

آغاز تدوین و تعلیم فقه در میان شیعیان را می‏توان درست بعد از رحلت پیامبر اکرم (ص) دانست، و در زمان امام باقر و امام صادق علیهما السلام به اوج شکوفایی خود رسیده، و بعد از آن تا به امروز همچنان دارای رونق و گسترش است. گوشه‏هائی از حیات فقهی شیعه را در کتاب «موسوعه طبقات الفقهاء» بیان کردیم.

روش تدوین و تالیف کتب فقهی شیعه

با یک نظر کلی می‏توان گفت فقهاء شیعه سه روش برای تدوین فقه بکار برده‏اند

الف) تدوین فقه از طریق بیان روایات همراه با ذکر اسانید

این روش در زمان ائمه علیهم السلام مخصوصا زمان امام باقر (ع) و امام صادق (ع) تا اواسط قرن سوم ادامه داشت، در این روش فقه بصورت بیان روایات معصومین (ع) همراه با اسانید بوده است و اجتهاد در این دوره در واقع بمعنای تمییز روایت صحیح از غیر صحیح، و تبویب احادیث بر اساس ابواب فقه بوده است.....

صِحاح ستّه

نویسنده : سيّد محمّد شفيعي مازندراني
منبع : نشريه پيام حوزه

در تحقيقات فقهي ـ كه اساس كار در حوزه‏هاي علميه است ـ اساتيد و محققان، در حوزه‏ي پژوهش‏ها و حوزه‏هاي درس خارج، در گذشته، به صورت گسترده و اكنون، در حدود زيادي، به آراي اهل سنّت اعتنا كرده و مي‏كنند.
مآخذ آراي فقهي اهل سنّت، كتب روايي مشهور آنان، يعني «صحاح ستّه» است كه شناخت اجمالي آن مفيد است.
مقاله‏ي حاضر، مروري براين كتاب‏ها و مؤلفان آن‏هااست.

1 ـ صحيح بخاري

مؤلف صحيح بخاري
ابوعبدالله، محمدبن اسماعيل بن ابراهيم بن مغيرة بن أحنف جعفي بخاري، مشهور به «بخاري» و «امام بخاري»، در سال 194 ق در بخارا به دنيا آمد و در سال 256 ق در روستاي «خَرْتَنْگ» از توابع سمرقند درگذشت. بخاري، از دانشمندان و محدّثان ايراني اهل سنّت است.
بخاري، در كودكي، پدر خود را از دست داد. او از همان كودكي به فراگيري دانش حديث و از بر كردن آن پرداخت و براي اخذ حديث و ديدار روات و حُفّاظ، به خراسان، عراق، مصر، حجاز، سوريه سفر كرد. اين سفر شانزده تا هفده سال طول كشيد. بخاري، به عنوان پيشواي محدّثان اهل سنّت و آشنا به تاريخ رجال، مذاهب، سياست و يكي از حافظان نامدار به شمار مي‏آيد.1
گروه بسياري از بخاري، روايت كرده‏اند كه معروف‏ترين آن‏ها عبارت‏اند از:
ترمذي، مسلم، نسائي، ابراهيم بن اسحاق حري، محمد بن احمد دولابي، منصور بن محمد بزودي....

چهل حديث نويسى و حديث الأربعين

 نویسنده: دكتر نادعلى عاشورى
منبع : نشریه علوم حدیث

نگارش اربعين, پيشينه اى بس دراز دارد و سنّت اربعين نويسى, از قرنهاى نخستين تاريخ اسلامْ آغاز شده است. اين سنّت, برخاسته از فرمايش پيامبر گرامى اسلام است كه فرمود:
مَنْ حفظ من أمّتى أربعين حديثاً ممّا يحتاجون إليه من أمر دينهم, بعثه الله يوم القيامة فقيهاً عالماً.1
دانشمندان مسلمان, بر مبناى حديث فوق, نگارش چهل حديث را به عنوان يكى از اصول ارزشيِ قابل اهتمام, مدّ نظر قرار دادند و نگاشته شدن صدها كتاب (اربعين) در دهها موضوع اعتقادى, اخلاقى, عبادى و… بهترين گواه اين عنايت و اهتمام است.
يكى از اين اربعين ها كه در دوران معاصر به نگارش درآمده, (شرح چهل حديث) يا (اربعين حديثِ) بنيان گذار جمهورى اسلامى ايران, حضرت امام خمينى(ره) است كه تأليف آن در سال 1358ق, به پايان رسيده است.
اين كتاب ـ كه ظاهراً امام (ره), آن را در سى و هشتمين سال از عمر پربركت خود نگاشته ـ در بردارنده عالى ترين نكات عرفانى و دقيق ترين حقايق اخلاقى است كه حضرت امام, مضامين آن را در مدرسه فيضيه و مدرسه ملاصادق قم, براى شاگردان خود ايراد فرموده بود و سپس تصميم گرفت تا كتابى در همين زمينه تأليف كند.2
در مقدمه ناشر, در معرّفى اين اثر نفيس آمده است:
سى و سه حديث از احاديث اين دفتر, مربوط به اخلاقيات و مُهلكات و مُنجيات, و هفت حديث آخر, در باب اعتقادات و معارف است. روش معظّمُ له در توضيح احاديث, چنين است كه ابتدا حديث را نقل مى كنند; سپس آن را به فارسى ترجمه مى كنند و آن گاه, كلمات اصلى حديث و گاه ,غالب تعبيرات و كلمات آن را شرح و معنا مى كنند و در معناى حديث, متعرّض نكته اى كه در شرح حديثْ سودمند است, مى شوند و پس از فراغ از شرح تعبيرات و اصطلاحات و تمهيدات لازم, به شرح متن مى پردازند وطى چند (فصل), شرح حديث را به پايان مى برند.3.......

تعقل و تعبد در احكام شرعى

نویسنده : اسداللّه لطفى
منبع : نشریه فقه

در خصوص احكام شرعى, يكى از مباحث بسيار مهم, تعيين حد و مرز تعقل و تعبد است. بايد بررسى كرد در چه مواردى از احكام شرعى, عقل دخالت دارد و بر اساس تعقل, انسان پيروى از احكام مى كند و چه مواردى از حيطه عقل و تعقل خارج بوده و در اصطلاح از روى تعهد بايد پذيرفت و نيز در مواردى كه تعقل راه دارد, شيوه دخالت و تأثير آن, چگونه است؟
آيا بعد از حكم عقل در چنين مواردى, حكم شرعى هم بايستى وجود داشته باشد, يا همان حكم عقل كافى است و حكم شرع به عنوان ارشاد به حكم عقل است؟ اگر در بعضى موارد گفته مى شود: فلان حكم, يا فلان مسأله تعبدى است, ملاك و معيار تعبدى بودن آن چيست؟و… يا درك و فهم فلسفه احكام چه وجهى پيدا مى كند؟
در ابتدا لازم است پيش از پرداختن به موضوع بحث, اين حقيقت را بازگوييم كه امروزه مسأله كلى ترى در ارتباط با دين مطرح است و آن رابطه علم و د ين يا عقل و وحى است كه مكاتب و دانشمندان غربى به عناوين گوناگون اين مقوله را بيان داشته بيشتر سعى دارند با بحث از آن, علم و دين را در ناسازگارى با يكديگر نشان دهند و حتى برخى از دانشمندان و يا مكاتب اروپايى, با توجه به اين نكته, دوره هاى بشر را به عصر دين و عصر علم تقسيم مى كنند و مى نمايانند كه امروزه عصر علم و دانش است و دوران تديّن بشر سپرى شده است.
خلاصه: در اروپا مسأله اى به نام تضاد علم و دين مطرح است كه متأسفانه تا حدودى اين تفكر, در ذهن برخى از روشنفكران ما نيز سريان پيدا كرده است.
موضوع ناسازگارى علم ودين و عقل و وحى در اروپا اين چنين نيست كه از جانب چند دانشمند در چند سال اخير مطرح شده باشد, بلكه اين تفكر و اين روحيه از عقايد مذهبى يهود و مسيحى به ميان جامعه هاى غربى, به تدريج وارد شده و نفوذ پيدا كرده است. اين قضيه از داستان تحريف شده حضرت آدم و همسرش در تورات نشأت مى گيرد. داستان آدم و همسرش در قرآن كريم و تورات اين مقدار آمده است كه:
(آدم و همسرش در بهشت از نعمتها و ثمره هاى آن حق دارند استفاده كنند وليكن يك درخت است كه نبايد به آن نزديك شوند و از ميوه آن نبايد بخورند. منتهى آدم و همسرش از ميوه آن درخت خوردند و به همين دليل از بهشت رانده شدند)
اما اين كه آن درخت چه بوده است؟ چه نوع درختى است؟ در قرآن كريم و قوانين قرآنى و مسلمات روايات اسلامى, آن ميوه ممنوعه و شجره منهيّه به جنبه حيوانيت انسن, مربوط شده نه به جنبه انسانيت; يعنى يك امرى بود از مقوله شهوات, از مقوله حرص, از مقوله حسد, از مقوله ضد انسانى...

آداب الطلاب

مشخصات کتاب تعداد صفحه: 656 نشر: لاهوت (25 بهمن، 1385) شابک: 964-7762-97-6 قطع کتاب: وزیری وزن: 1350 گرم

بسم الله الرحمن الرحیم

حسب درخواست یکی از بازدیدکنندگان محترم وبلاگ که در خواست معرفی شرحی روان از کتاب اصول مظفر نموده اند کتاب ذیل معرفی می گردد:

مشخصات کتاب تعداد صفحه: 632 نشر: دارالفکر (02 اسفند، 1385) شابک: 978-964-6012- قطع کتاب: وزیری وزن: 1300 گرم نویسندگان: علی شیروانی و محسن غرویان

بحث های مقارن در علم الحدیث (2)

نویسنده: محمد رحمانی
منبع: مجله علوم حدیث شماره  ۵

خبر متواتر

درآمد
در مقاله پیش با سودمند دانستن مباحث مقارن در علوم حدیث،اقسام آن (درایة الحدیث،فقه الحدیث، رجال الحدیث، تراجم، فهرست شناسی، مشیخه شناسی) از نظر شیعه و اهل سنت نقد و بررسی شد.
اکنون به مباحث مربوط به تقسیمات حدیث می پردازیم.
مولفان علوم حدیث، اخبار را از جهات مختلفی تقسیم کرده اند:
1ـ از جهت شمار راویان به: خبر متواتر، مستفیض و واحد.
2ـ از جهت صفات راویان به: خبر صحیح،حسن و ضعیف.
3ـ از جهت اتصال یا عدم اتصال سند به معصوم به: خبر مسند، معلّق، مقطوع، منقطع و مرسل.
4ـ از جهت اعتقادات راوی به: خبر موثق و غیر موثق.
5ـ از جهت الفاظ به: خبر قدسی و غیرقدسی.
6ـ…
همان گونه که گذشت تقسیم خبر به متواتر،مستفیض و آحاد، ازجمله تقسیمات قابل قبول تمامی پژوهش گران علوم حدیث است و شاید بتوان گفت: از منطقی ترین و اصلی ترین تقسیمات حدیث است که تقسیمات دیگر، بر این محور سامان یافته است.1
در این شماره، «خبر متواتر» را به گونه مقارن و تطبیقی نقد و برسی می کنیم....

بحث های  مقارن در علم الحدیث (1)

نویسنده:محمد رحمانی
منبع:مجله علوم حدیث شماره 3

از جمله دانشهای اسلامی که فواید و برکات بسیاری در علوم و معارف اسلامی و بویژه فقه داشته است، علوم حدیث می باشد. اگرچه عالمانی بزرگ و فقیهانی ژرف اندیش در مکتب تشیع از پیشگامان و پایه گذاران این علوم به شمار می آیند، ولی با تأسف باید گفت که به گفته مرحوم مامقانی، در زمانهای اخیر، این حرکت علمی کند شده است، تا آنجا که این علوم به دست فراموشی سپرده شده از علوم غریبه به شمار می آیند و اشخاص آگاه بدانها و آشنای به نکات و ظرایف آنها، نایاب شده اند.1
جای بسی مسرّت و خوشوقتی است که در این شرایط (که نیاز این علوم به بحث و کاوش عمیق به شدّت احساس می شود)،یکی از مباحث بسیار سودمند در علوم حدیث، بحثهای مقارن است. سنجش دیدگاههای فریقین در حدیث و دانشهای آن، گذشته از آنکه در تقریب نظری مسلمانان سودمند است، در گسترش دایره حدیث، چگونگی ارزیابی و نقد متون و ارزشیابی اسناد نیز کارگشا خواهدبود.
نخستین مسئله ـ که می تواند پیش درآمد چنین مباحثی باشد ـ شناخت دایره علوم حدیث و اقسام آن از نظر فریقین است؛ بدین معنی که چه دانشهایی از نظر شیعه و اهل سنّت در شمار دانشهای حدیثی قرارمی گیرند....